EN PL

Blog - Edukacja muzealna w Elblągu

Zwyczaje rodzinne wśród współczesnych mieszkańców Pomorza Wschodniego- Chrzest i przyjęcie

Z okazji chrztu dziecka, po odbytej ceremonii, wyprawiane jest przyjęcie. Według rozmówców, obecnie dominują przyjęcia domowe, w gronie najbliższej rodziny, rzadziej przyjaciół, znajomych, czy sąsiadów. „To zależy jakie jest powiązanie danej rodziny, zazwyczaj najbliższa rodzina i nieraz sąsiad, sąsiadka z najbliższego otoczenia. Zazwyczaj wybór miejsca zależy od majętności i chęci pracy domowników, jeżeli ktoś woli zapłacić i mieć spokój to robią w restauracjach.” Istnieje również tendencja, choć nadal stanowi rzadkość, kiedy przyjęcie z okazji chrztu wyprawiane jest w wynajętym lokalu, bądź restauracji. Ma to miejsce głównie w przypadku licznej rodziny, kiedy zaproszona jest większej ilości osób oraz z chęci oszczędności czasu. Na przyjęciach spożywany jest zazwyczaj obiad, a następnie tort, ciasta, kawa i herbata. Większość respondentów podaje, iż nie spożywany jest alkohol, a jeżeli tak, to w niewielkiej ilości. Na stole (niemalże według wszystkich informatorów) nie może zabraknąć rosołu oraz mięs takich jak kurczak- zazwyczaj w formie devolajów oraz mięso czerwone w formie zrazów. Rosół podawany jest w formie bulionu do picia (szczególnie na Kaszubach, również na Kociewiu), bądź z makaronem (w pozostałych regionach). Na Kaszubach potrawą charakterystyczną, podawaną zawsze przy okazji ważnych uroczystości rodzinnych jest potrawka z kurczaka w białym sosie na słodko (z rodzynkami, groszkiem i marchewką, bądź w sosie cytrynowym). „Pierwszy idzie rosół z makaronem, później ryż z białym mięsem i białym sosem, a na koniec ziemniaki z ciemnym mięsem.” „Na pewno musi być do obiadu najpierw rosół, taki bulion raczej do kubków, do kubków wlewany, jak przyjeżdżają z kościoła, to piją sobie ten rosół. Jest do tego rosołu jakaś bułka paryska pokrojona. (…)Później jest obiad, ryż, biały sos, mięsko do tego. Niektórzy ryż mają, niektórzy ziemniaki już po prostu. Do tego musi być schabowy, musi być devolay, już takie tradycyjne.” Z okazji chrztu dziecko zostaje obdarowane prezentami, zarówno przez rodziców chrzestnych, jak i rodzinę. Rodzice chrzestni oraz osoby starsze najczęściej darują dewocjonalia związane z wiarą, jak święte medaliki (zazwyczaj złote) lub pamiątki- książki, albumy, biblię. „Ja jako rodzic chrzestny, to starałam się żeby jakiś element im tą religię przypominał, jakąś biblię małą, jakiś medalik z łańcuszkiem.” Rodzice chrzestni kupują także dziecku ubranko, świece i kwiaty. Zazwyczaj matka chrzestna kupuje ubranko (niegdyś bety, obecnie różnego rodzaju kaftaniki, sukieneczki, a nawet spodenki i koszule), chusteczkę oraz kwiatki, natomiast ojciec chrzestny świecę- gromnicę. Darem o charakterze symbolicznym jest natomiast igła. Jedna z rozmówczyń wspomniała o dawniejszym zwyczaju kładzeniu igiełki z nicią pod poduszkę dziecka, co miało stanowić o późniejszej pracowitości w dorosłym życiu, co potwierdziła jedna z informatorek: „My mamy taką tradycję, bo mówili żeby włożyć dziecku pod poduszkę igiełkę z nicią i mieliśmy to przekazywać dalej, tradycję. To było tylko do chrztu, to miało znaczenie takie, że dziecko miało być pracowite. Przed wyjściem z domu, to się mówiło „z domu bierzemy poganina, a jak wrócimy to przyniesiemy chrześcijanina”, coś takiego było.” Darem materialnym, funkcjonalnym dawniej były białe płótno, z którego można było uszyć ubranka, bądź trudne do zdobycia buciki, obecnie są to zazwyczaj pieniądze, ubranka dla dziecka, pieluszki, czy zabawki.

Z okazji chrztu dziecka, po odbytej ceremonii, wyprawiane jest przyjęcie. Według rozmówców, obecnie dominują przyjęcia domowe, w gronie najbliższej rodziny, rzadziej przyjaciół, znajomych czy sąsiadów.

 „To zależy jakie jest powiązanie danej rodziny, zazwyczaj najbliższa rodzina i nieraz sąsiad, sąsiadka z najbliższego otoczenia. Zazwyczaj wybór miejsca zależy od majętności i chęci pracy domowników, jeżeli ktoś woli zapłacić i mieć spokój to robią w restauracjach.”

Istnieje również tendencja, choć nadal stanowi rzadkość, kiedy przyjęcie z okazji chrztu wyprawiane jest w wynajętym lokalu, bądź restauracji. Ma to miejsce głównie w przypadku licznej rodziny, kiedy zaproszona jest większej ilości osób oraz z chęci oszczędności czasu.

Charakterystyczne potrawy

Na przyjęciach spożywany jest zazwyczaj obiad, a następnie tort, ciasta, kawa i herbata. Większość respondentów podaje, iż nie spożywany jest alkohol, a jeżeli tak, to w niewielkiej ilości. Na stole (niemalże według wszystkich informatorów) nie może zabraknąć rosołu oraz mięs takich jak kurczak- zazwyczaj w formie devolajów oraz mięso czerwone w formie zrazów.  Rosół podawany jest w formie bulionu do picia (szczególnie na Kaszubach, również na Kociewiu), bądź z makaronem (w pozostałych regionach). Na Kaszubach potrawą charakterystyczną, podawaną zawsze przy okazji ważnych uroczystości rodzinnych jest potrawka z kurczaka w białym sosie na słodko (z rodzynkami, groszkiem i marchewką, bądź w sosie cytrynowym).

„Pierwszy idzie rosół z makaronem, później ryż z białym mięsem i białym sosem, a na koniec ziemniaki z ciemnym mięsem.”

„Na pewno musi być do obiadu najpierw rosół, taki bulion raczej do kubków, do kubków wlewany, jak przyjeżdżają z kościoła, to piją sobie ten rosół. Jest do tego rosołu jakaś bułka paryska pokrojona. (…) Później jest obiad, ryż, biały sos, mięsko do tego. Niektórzy ryż mają, niektórzy ziemniaki już po prostu. Do tego musi być schabowy, musi być devolay, już takie tradycyjne.”

Dewocjonalia, igła i inne prezenty

Z okazji chrztu dziecko zostaje obdarowane prezentami, zarówno przez rodziców chrzestnych, jak i rodzinę. Rodzice chrzestni oraz osoby starsze najczęściej darują dewocjonalia związane z wiarą, jak święte medaliki (zazwyczaj złote) lub pamiątki- książki, albumy, biblię.

„Ja jako rodzic chrzestny, to starałam się, żeby jakiś element im tą religię przypominał, jakąś biblię małą, jakiś medalik z łańcuszkiem.”

Rodzice chrzestni kupują także dziecku ubranko, świece i kwiaty. Zazwyczaj matka chrzestna kupuje ubranko (niegdyś bety, obecnie różnego rodzaju kaftaniki, sukieneczki, a nawet spodenki i koszule), chusteczkę oraz kwiatki, natomiast ojciec chrzestny świecę- gromnicę. Darem o charakterze symbolicznym jest natomiast igła. Jedna z rozmówczyń wspomniała o dawniejszym zwyczaju kładzeniu igiełki z nicią pod poduszkę dziecka, co miało stanowić o późniejszej pracowitości w dorosłym życiu, co potwierdziła jedna z informatorek:

„My mamy taką tradycję, bo mówili, żeby włożyć dziecku pod poduszkę igiełkę z nicią i mieliśmy to przekazywać dalej, tradycję. To było tylko do chrztu, to miało znaczenie takie, że dziecko miało być pracowite. Przed wyjściem z domu, to się mówiło „z domu bierzemy poganina, a jak wrócimy to przyniesiemy chrześcijanina”, coś takiego było.”

Darem materialnym, funkcjonalnym dawniej były białe płótno, z którego można było uszyć ubranka, bądź trudne do zdobycia buciki, obecnie są to zazwyczaj pieniądze, ubranka dla dziecka, pieluszki czy zabawki.


Autorka: Alicja Janiak

Na podstawie: A. Janiak– Zwyczaje i obrzędy rodzinne, zawodowe i sąsiedzkie w: Niematerialne dziedzictwo kulturowe Pomorza Wschodniego. Praca zbiorowa pod red. Anny Kwaśniewskiej, Gdańsk, 2017 oraz analizy materiałów zebranych w trakcie badań etnograficznych przeprowadzanych w latach 2015 i 2016 na terenie Pomorza Wschodniego

Skip to content